در ذهن خود دارد كه ميان آنها انسجام و ترتيبى وجود ندارد و امّا علوم مدوّن كه تنظيم شده و به رشتهء تحرير درآمده و از مغزهاى انديشمند متفكّران عالم بر صفحهء كاغذ نقش بسته بقول مناطقه اين گونه از علوم از سه جزء تشكيل يافته : 1 - موضوع 2 - مسائل 3 - مبادى . منظور از موضوع العلم همان محور اصلى و نقطهء مركزى مباحث يك علم است كه تمامى مسائل و مباحث در اطراف آن دور مىزنند و از حالات و عوارض آن بحث مىكنند مثلا نقطهء مركزى مباحث علم نحو كلمه و كلام است ، محور اصلى مباحث علم طب بدن انسان و امراض بدنيه است و . . . منظور از مسائل العلم عبارتست از مجموعهء مطالبيكه در سرتاسر يك علم از آغاز تا به انجام مورد نقد و بررسى و نفى و اثبات قرار مىگيرد و بخش قليلى از آنها بديهى ولى بخش اعظم آن نظرى و اكتسابى مىباشد . و امّا مبادى علم : دانشمندان مبادى علوم را به دو دسته منقسم كرده‌اند : 1 - تصوريه 2 - تصديقيه . منظور از مبادى تصوريه عبارتست از مجموعهء تعريفات يك علم از قبيل تعريف خود علم ، تعريف موضوع علم ، تعريف اجزاء الموضوع ، جزئيات موضوع ، موضوعات مسائل ، محمولات مسائل و هرآنچه كه نياز به معرفت دارد . و منظور از مبادى تصديقيه عبارتست از قضايائيكه بتوسط آنها استدلال مىشود بر ثبوت محمولات براى موضوعات . و مبادى تصديقيه دو قسم مىباشند : 1 - بديهيات كه از آنها به علوم متعارفه تعبير مىشود و خود شعبى دارد . . .